De eerste stappen …

De afgelopen maanden van research in het IISG, het Nationaal Archief, op internet, in bevolkingsregisters, tijdschriften en boeken hebben – zoals we hoopten en ook wel een beetje verwachtten – een schat aan informatie opgeleverd. Van tussen de 700 en 800 mensen die kortere of langere tijd tussen 1936 en 1939 in Spanje waren, hebben we inmiddels gegevens achterhaald. Van sommigen aanzienlijk meer dan van anderen, van enkelen hebben we zelfs nog geen geboortedatum of geboorteplaats terwijl over anderen het spreekwoordelijke boek geschreven kan worden – maar van allemaal staat vast dat ze op de ene of andere manier betrokken waren bij de Spaanse Burgeroorlog. Die gegevens moeten nu eerst allemaal geordend worden en dat zal nog enige tijd in beslag nemen; ze vormen de basis voor de database die het IISG gaat maken. Gelukkig hebben nieuwe vrijwilligers zich bij het project aangesloten; er wordt in rap tempo doorgewerkt. Na deze ‘kwantitatieve’ fase gaan we de meer ‘kwalitatieve’ fase in; verdieping en uitbreiding van de biografische gegevens.

De research in de ‘beperkt toegankelijke’ dossiers van het Nationaal Archief leverden in de eerste plaats op dat ‘de Mop’ inderdaad een mens is en geen obscuur blaadje. Hij werkte in het wagenpark van Albacete, waar het hoofdkwartier van de Internationale Brigaden was gevestigd. Nu hebben daar meer Nederlanders gewerkt en zijn ware naam hebben we nog niet kunnen achterhalen.

De ‘geheime’ dossiers gaan allemaal onder de noemer ‘ronselarij’ – een inmiddels weer geheel ingeburgerd begrip. Politie en inlichtingendiensten proberen via verhoren van teruggekeerde Spanjestrijders, en verhoren van en huiszoekingen bij familieleden informatie in te winnen over veronderstelde ronselaars. Een enkele verstandige politiecommissaris merkt op het misschien een beetje verspilde energie is om daar zoveel tijd in te steken: die jongens gaan namelijk vrijwillig, schrijft hij, die hoeven niet geronseld te worden. Na de nederlaag van de Spaanse Republiek en de terugkeer van de Spanjestrijders gaat het vooral om de vraag wie in vreemde krijgs- of staatsdienst is geweest en dus zijn nationaliteit heeft verloren. Het parket Amsterdam is daarin het felst: geen enkel pardon voor de revolutionairen die in het ‘roode leger’ hebben gevochten. Officier van Justitie van Dullemen meent zelfs dat het hele zooitje maar beter het land uitgezet kan worden. Hij maakt zich ook erg kwaad over het feit dat aan deze teruggekeerden “klakkeloos werklozensteun en andere voorrechten worden gegeven: zo schijnt o.a. het dochtertje van den bekende communist Jef Last, welke als kapitein in het Spaanse leger een grote rol heeft gespeeld, kosteloos onderwijs te ontvangen op het Barlaeus-Gymnasium, alhier, waar zij verschijnt, getooid met het embleem der Sovjet-Unie, de hamer met sikkel!

Het is toch wel een beetje te veel gevergd van het kleine percentage Amsterdammers, die de hoge gemeente-fonds belastingen betalen, dat zij lijdelijk moeten toezien, dat die gelden besteed worden aan niet-Nederlanders, ondermijners van den Ned. Staat.”

Deze nu nog beperkt openbare archieven worden overigens in 2017 openbaar. Dan pas kan dus het prachtige fotootje gereproduceerd worden waarop Spanjestrijders Jaap Heshof en Theo Wildschut met de armen over elkaar heen geslagen in de zomer van 1937 ergens in Spanje in de camera blikken. Het dossier vermeldt niet hoe dat fotootje bij justitie terecht is gekomen.

Maar het is ook niet uitgesloten dat het fotootje via andere wegen eerder bij ons belandt. Familieleden van Spanjestrijders beginnen de weg naar ons project te vinden en dragen nieuwe informatie aan. De eerste levensbeschrijvingen zijn gemaakt en ook daarvoor hebben we nieuwe medewerkers gevonden.

Kortom: wordt vervolgd.

Advertenties

One thought on “De eerste stappen …

  1. Dank voor het bericht. Ik heb ook even naar de muziek geluisterd, de liederen die door Noor van Bergen Diamant en haar Spaanse vriendin Goacina De moeder van Eneo , wiens achternaam ik niet ken, maar u ongetwijfeld wél. luidkeels werden gezongen in mijn kinderjaren kort na de oorlog. Chaja Kause van Bergen dochter van Ies van Bergen

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s