Oude en nieuwe bronnen, een verrassing uit Moskou

De afgelopen weken ontvingen we nieuwe informatie uit verschillende bronnen. De Belgische journalist Sven Tuytens stuurde ons een flink aantal dossiers uit het militaire archief van Avila, Spanje. Hij schrijft daarover:

Mijn zoektocht naar soldaten uit de Spaanse burgeroorlog betreft vooral de Slag van Brunete. Het was één van de grote veldslagen van de Spaanse burgeroorlog waarbij de republiek, in juli 1937, tussen de 80 000 en 85 000 strijders naar het oosten van Madrid stuurde. Het was de bedoeling om daar door de linies van het leger van generaal Franco te breken en vervolgens door te stoten naar het zuiden. Maar het offensief mislukte en na ongeveer 20 dagen strijd, telde het republikeinse leger naar schatting 20 000 verliezen: dat waren doden, gewonden, verdwenen strijders en krijgsgevangenen. De troepen van generaal Franco verloren 16 000 manschappen.

Samen met Ernesto Viñas – die net zoals ik – een ingeweken inwoner is van één van de dorpen die tijdens die veldslag vernield werden, bestuderen we al jaren alles wat met die veldslag te maken heeft. Kinderen en kleinkinderen die op zoek zijn naar soldaten en weten of vermoeden dat hun familielid in juli 1937 gekwetst raakte of sneuvelde, komen soms na een hele grote omweg bij ons terecht. Onze contactgegevens krijgen ze van onderzoekers uit andere streken van Spanje, plaatselijke gemeentebesturen en Spaanse ambassades. Op dit moment hebben we ongeveer 80 aanvragen. Die betreffen meestal Spanjaarden, maar ook buitenlanders die in de Internationale Brigades familieleden hadden.

Onze kleine vereniging, Brunete en la Memoria, krijgt geen enkele financiële steun van de overheid. Maar we hebben wel de ambitie om in de toekomst een klein museum op te richten, dat het vertrekpunt zou worden van historische wandelingen naar de overgebleven loopgraven. De plaatselijke overheden zien zo’n museum niet zitten. Het enige monument dat in de streek aan de slag herinnert, staat in het dorp Brunete en dateert uit de Franco dictatuur. Het monument is een ode aan dictator Franco en een overtreding van de wet op het historisch geheugen (memoria histórica). Maar geen enkele stadhouder durft het aan om het monument te verwijderen.

Verdwenen soldaten

Jaarlijks organiseren we een herdenkingstocht waarbij we de overblijfselen van het slagveld bezoeken en ter plaatse het verhaal van de Slag van Brunete vertellen. Met sommige families van interbrigadisten hebben we door de jaren heen een band opgebouwd.

We werken in het kader van de memoria histórica, al heeft die vooral te maken met de slachtoffers van repressie onder het Franco-regime. Ons opzoekingswerk maakt deel uit van een vergeten aspect van die memoria: de militaire slachtoffers van de Spaanse burgeroorlog.

Tot zover Sven Tuytens – en wie contact met hem zou willen opnemen kan dat doen via een mailtje aan ons.

De grote verrassing van de afgelopen maand kwam uit Moskou: daar is een heel groot deel van het Komintern-archief over de Spaanse Burgeroorlog op internet gezet. Dit archief is jarenlang vrijwel geheel gesloten geweest; begin jaren’90 kwam er enige opening en op dat moment hebben verschillende onderzoekers hun slag geslagen en delen van het archief kunnen kopiëren. Een deel kwam in Amsterdam op het IISG, een ander deel in New York, in het archief van de Amerikaanse Abraham Lincoln-Brigade. De gegevens waarover wij beschikken over Nederlandse deelnemers aan de Spaanse Burgeroorlog zijn voor het overgrote deel uit deze twee laatste locaties afkomstig. Een van de problemen met dit archief is dat het vaak maar heel summiere gegevens bevat, soms niet meer dan een naam en de toevoeging ‘holandes’, Nederlander. De zeker voor een Spanjaard onuitspreekbare namen zijn vaak ook nog eens fonetisch weergegeven zodat het vaak raden is. Dat Klaster Leo Klatser is, is niet zo moeilijk te herleiden maar dat Vanevik Jan van Eijk is, was al wat meer speurwerk. De Nederlanders zaten met Duitsers, Oostenrijkers en Scandinaviërs vaak in dezelfde brigades en dus lijkt het waarschijnlijk dat Vigge Andersen – die wel Holandes achter zijn naam heeft staan – toch geen Hollander is.

Nu is er dus een gigantische hoeveelheid informatie bij gekomen, die mogelijk voor een groot deel gaat overlappen met de gegevens die we al hebben. Maar het moet natuurlijk wel allemaal gecontroleerd worden. De index is helaas in het Russisch – en in Cyrillisch schrift; ook daarvoor hebben we inmiddels hulp toegezegd gekregen.

Mocht je nieuwsgierigheid zijn gewekt:

http://sovdoc.rusarchives.ru/#tematicchilds&rootId=94999

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s