Het begin is er

Zoals hoort bij grote projecten duurt het allemaal wat langer dan gedacht maar het eerste ontwerp voor de website is er nu – hieronder de ‘kop’:

spanjestrijders website

Eric de Ruyter van het IISG verwacht dat er half februari een eerste versie is – die dan beperkt openbaar is. Iedereen die op welke manier ook heeft bijgedragen aan het project krijgt een paswoord waarmee de resultaten bekeken kunnen worden – en eventueel gecorrigeerd en aangevuld. Dat zijn tot nu toe een tachtigtal beknopte levensbeschrijvingen en fotoportretjes van Spanjegangers.

De officiële lancering van het project zal plaatsvinden in combinatie met de 80-jarige herdenking van het begin van de Spaanse Burgeroorlog. De stichting Spanje3639 ( zie: http://spanje3639.org) organiseert rond die herdenking activiteiten in de maanden juni en juli 2016. Vanaf dat moment is de site voor iedereen toegankelijk. We hopen dan nog een flink aantal levensverhalen meer opgeschreven te hebben. Ook nieuw fotomateriaal blijft nog steeds binnenkomen. Ook na de zomer van dit jaar blijft de site open – in die zin dat nieuwe gegevens steeds toegevoegd kunnen worden.

Gezocht

Wij ontvingen deze prachtige foto – waarschijnlijk uit 1938, van de “De Zeven Provincien”.

De man in het midden is Leen Triep,

maar wie zijn de andere twee?

Leen Triep_DeZevenProvincien

Stand van zaken, september 2015

Het platform Spanjestrijders en de 80-jarige herdenking van het begin van de Spaanse Burgeroorlog

Na overleg met het IISG is besloten de ‘officiële’ lancering van het project te doen plaatsvinden eind mei 2016. In juli 2016 herdenken we het begin van de Spaanse Burgeroorlog, dan tachtig jaar geleden.

In samenwerking met de stichting Spanje ’36-’39 gaan we zien wat de mogelijkheden zijn om rond deze gebeurtenis – en rond het project – de maximale publiciteit te genereren.

Het IISG rondt tegen het eind van dit jaar de werkzaamheden aan de website af – daarna behouden we de mogelijkheid om gegevens via inlogcodes steeds toe te voegen.

MAAR: vanaf dat moment, eind 2015, is er ook een ‘beperkte toegankelijkheid’. Dat wil zeggen dat voor al diegenen die op welke manier dan ook hebben meegewerkt aan het project, voor familieleden van de Spanjestrijders en voor de mensen die een bijdrage hebben geleverd aan de crowdfunding van het project de mogelijkheid bestaat om met een wachtwoord toegang te krijgen tot de gegevens. Wij hopen dan van jullie commentaar, aanvullingen en correcties te krijgen.

De aanvoer van basisgegevens gaat gestaag door en ondertussen beschikken we nu over een stuk of zestig korte levensbeschrijvingen. We hopen er tegen de tijd van de officiële lancering van het project minstens honderd bij te hebben.

Een belangrijke bron van informatie blijft het Nationaal Archief en daar komen steeds nieuwe dossiers ter beschikking. Zo zijn pas onlangs enkele archieven van de Binnenlandse Veiligheidsdienst toegankelijk geworden en die leveren veel informatie op, met name over het herkrijgen van de Nederlandse nationaliteit door de oud-Spanjestrijders. Helaas blijken die gegevens echter ook niet altijd betrouwbaar te zijn: zo kregen we een lijst onder ogen opgesteld door de Amsterdamse politie in 1950 met een dertigtal voor ons nieuwe namen van Spanjestrijders. We dachten al dat we het tot nu toe door ons genoemde getal van 700 namen flink moesten bijstellen maar verbaasden ons er ook over dat we die namen in geen van de andere bronnen waren tegengekomen. De eerste waarvan we in het Amsterdamse bevolkingsregister verdere gegevens vonden, bleek geen oud-Spanjestrijder te zijn maar iemand die in het Vreemdelingenlegioen had gezeten en daardoor zijn paspoort was kwijt geraakt. Het blijft dus zaak om de gegevens steeds weer te controleren en niet van een enkele bron uit te gaan.

 

 

Stand van zaken, augustus 2015

Een klein jaar geleden begonnen we de succesvol verlopen crowdfunding voor dit project. We hadden toen nog nauwelijks een idee waar we aan begonnen. We wisten uit verschillende schattingen in de literatuur dat tussen de 600 en 900 Nederlanders naar Spanje waren gegaan tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Alleen de historicus Ger Harmsen maakte een schatting ver daarboven. Inmiddels weten we dat de meest gebruikelijke schatting – rond de 800 mensen – ook de meest waarschijnlijke is.

Iets te optimistisch dachten we deze zomer al online te gaan maar het werk bleek zoals te doen gebruikelijk veel meer te zijn dan aanvankelijk gedacht. We zijn met een groepje van vier mensen begonnen en daar hebben zich in de loop van dit jaar gelukkig een aantal vrijwilligers bij gevoegd die fantastisch werk hebben verricht.

Er ligt nu een lijst van 700 namen – van ongeveer 650 kunnen we met honderd procent zekerheid zeggen dat ze in Spanje zijn geweest en hebben we de basisgegevens verzameld: geboortedatum, geboorteplaats, beroep, verblijf in Spanje, nationaliteit al dan niet verloren, familiegegevens, gewonden en gesneuvelden. Er zijn nog wat namen die we nog niet kunnen plaatsen maar die toch hoogstwaarschijnlijk ook van mensen zijn die in Spanje waren.

Tegen de tijd dat de site online gaat, hopen we via publiciteit ook over die mensen toch wat meer te weten te komen. Fotomateriaal is nog erg schaars, we zijn vooral op zoek naar portretfotootjes uit de jaren ’36-’39 en daar zijn er niet veel van.

Naast deze basisgegevens zijn er nu ongeveer 50 korte levensbeschrijvingen. Ook voor het schrijven van deze beknopte biografieën hebben we inmiddels nieuwe vrijwilligers gevonden; een aantal daarvan heeft zich spontaan aangeboden, waar we uiteraard heel gelukkig mee zijn. Het is ook een duidelijk teken dat het project enige bekendheid begint te krijgen. Een aantal ‘biografietjes’ zal pas klaar zijn tegen het eind van het jaar en andere mogelijk pas volgend jaar maar we hebben besloten daar niet op te wachten en in de herfst ‘online’ te gaan. Een definitieve datum moet nog nader afgesproken worden met het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis. Een indruk van hoe de website er uit zal gaan zien, is te bekijken in het filmpje dat de Catalaanse tv maakte ( zie https://vimeo.com/133029399).

Ook als we al online zijn, gaat de aanvoer van nieuwe informatie gewoon door. We krijgen regelmatig uit allerlei verschillende bronnen nog nieuwe namen binnen en we hopen door middel van publiciteit in de media nog verre familieleden en vrienden/kennissen te bereiken die ons meer kunnen vertellen. In de loop van dit jaar is in ieder geval duidelijk geworden dat er nog heel wat verhalen te vertellen zijn – en we blijven ze verzamelen.

Yvonne Scholten

Interview op de Catalaanse televisie

Yvonne Scholten van het project Digitaal Platform Spanjestrijders en Gien Klatser van de Stichting Spanje 1936 – 1939 zijn beide geïnterviewd door de Catalaanse Televisie (TV3).

Dit heeft geresulteerd in een korte reportage.

De uitzending is ook te zien op de website van TV3 en op Vimeo.

TV3Reportage

Bart van der Schelling

BartvdSchellingomslagOnlangs kwam er een biografie uit van de Spanjestrijder Bart van der Schelling. Het boek, geschreven door Yvonne Scholten, is een uitgave van uitgeversmaatschappij Ad. Donker uit Rotterdam.

Bart van der Schelling werd in 1892 geboren in een groot, arm gezin. Van de vermoedelijk zeventien kinderen bleven er negen in leven. Bart werkte na de Lagere School als leerling in de Leerdamse glasindustrie en later in het abattoir in de Rotterdamse Boezemstraat waar de familie naar toe was verhuisd. In 1926 emigreerde hij naar de Verenigde Staten, met achterlating van zijn vrouw en twee jonge kinderen. Hij vond er werk als professioneel zanger, trad op in musicals op Broadway en na de crisis van 1929 vond hij werk via het Federal Arts Project, een van de initiatieven onder Roosevelt’s New Deal. In die politiek geëngageerde omgeving rijpt zijn besluit om in 1937 naar Spanje te gaan. Hij maakt in februari 1937 de oversteek met een groep Amerikaanse jongens die zich voordeden als studenten. In maart of april ’37 maakt hij de clandestiene oversteek te voet over de Pyreneeën en via Figueras en Barcelona komt hij in Albacete, het hoofdkwartier van de Internationale Brigades, waar hij zijn eerste training krijgt in het dorpje Madrigueras. Hij wordt ingedeeld bij de Amerikaanse Abraham Lincoln Brigade en ingezet bij de beruchte slag om Brunete, in juli 1937, in de bloedhitte. Van der Schelling raakt er ernstig gewond, hij heeft verscheidene schotwonden in zijn benen. Hij komt terecht in een revalidatiecentrum in Valdeganga, niet ver van Albacete. Hij is te zwaar gewond voor het front en biedt zijn diensten aan als tolk maar een paar maanden later is het in de buurt van Teruel weer raak. Bij een bombardement wordt de vrachtwagen waar hij in zit geraakt en komt hij pas dagen later weer bij in het ziekenhuis van Benicassim, honderden kilometers naar het noorden. Hij heeft een zware beschadiging aan zijn nek en wordt in de zomer van 1938 geëvacueerd naar Parijs. Van daar gaat hij als verstekeling terug naar de Verenigde Staten. In de oorlogsjaren is hij actief met de groep ‘Verboten’; ze brengen antifascistische liederen en liederen van en over de Spaanse Burgeroorlog. Hij treedt op met mensen als

Woody Guthrie en Pete Seeger. In 1944 verhuist hij van het te koude New York naar het warme Los Angeles op aanraden van dr. Edward Barsky, in Spanje arts voor de Internationale Brigaden en terug in de VS de vertrouwensarts van veel Spanje veteranen. Van der Schelling draagt nog jarenlang een zware brace om zijn nek door de in Spanje opgelopen verwonding. Eind jaren ’40 blijken hij en zijn Amerikaanse echtgenote in de gaten te worden gehouden door de FBI, zoals zoveel Spanje veteranen die in FBI dossiers worden omschreven als ‘premature antifascists’; ze nemen de wijk naar Mexico. Van der Schelling begint er een carrière als naïef schilder die succesvol verloopt. In 1964 komt hij voor het eerst terug in Nederland voor een tentoonstelling in Schiedam. De laatste jaren van zijn leven slijt hij opnieuw in Los Angeles waar hij op 78-jarige leeftijd overlijdt.

En voor wie zijn stem wil horen: De zingende Hollander

Herdenking & Symposium

Op 21 Mei zal de jaarlijkse herdenking van de Spaanse Burgeroorlog en met name de Nederlandse deelnemers aan de Internationale Brigades plaats vinden. Verder zal voor het eerst aansluitend ook het Symposium “Vrijheid daar strijd je voor” worden gehouden. Op dit symposium zullen vijf sprekers verschillende aspecten van de Spaanse Burgeroorlog belichten.

Voor meer informatie over de herdenking en het symposium kan contact worden opgenomen met Stichting Spanje 1936-1939.

De deelname aan het symposium is gratis. Wel is er het verzoek, wegens het beperkt aantal plaatsen, om u aan te melden via email.

SymposiumSpanje3639